Thuja occidentalis - żywotnik zachodni, tuja zachodnia

 Rodzina: Cupressaceae - cyprysowate

Rośnie w północno wschodnich rejonach Ameryki Północnej, w Polsce uprawiany od XVII w. Drzewo osiągające u nas 20 m wysokości, rośnie wolno; korona zwykle wąskostożkowata lub kolumnowa, rozgałęzienie wachlarzowate, pędy pokryte liśćmi łuskowatymi, jasnozielonymi z wierzchu, od spodu zabarwienie jest bledsze; łuski z gruczołkami żywicznymi. Szyszki małe, wrzecionowate, długości około l cm, złożone z kilku par wydłużonych łusek. Wytrzymałe na mróz w całym kraju, nie znosi natomiast wysuszających zimowych wiatrów; łatwo też ulega wykrotom - system korzeniowy jest płytki i płaski. Gleba powinna być świeża, stanowisko słoneczne lub najwyżej lekko cieniste. Idealna roślina na formowane żywopłoty, dobrze znosi zanieczyszczenia powietrza.


ODMIANY:

 'Aurescens'

Odmiana otrzymana w Ogrodach Kórnickich przez Antoniego Wróblewskiego w 1932 r. Pokrój kolumnowy, starsze okazy osiągają 5 m wysokości. Zabarwienie intensywnie złocistożółte, zwłaszcza na wiosnę i latem, później nieco blednie. Bardzo cenna odmiana dla różnego typu ogrodów.

 'Columna'

Odmiana amerykańska, wprowadzona do uprawy przez szkółki Spatha w 1904 r., w Polsce przed 1921 r. Tworzy bardzo wąską, gęstą kolumnę, z zaokrąglonym szczytem, osiąga wysokość 5-6 m; boczne gałązki krótkie, rozgałęzienia ciemnozielone i błyszczące. Świetna roślina do tworzenia kurtynowych żywopłotów.

 'Danica'

Duńska odmiana, otrzymana przez Jensena w 1948 r., w Polsce w uprawie od niedawna. Odmiana karłowa, osiąga wysokość 0,5 m, kulista, rozgałęzienia ustawione bardzo gęsto, pionowo. Barwa - żywozielona, zimą może nieco brązowieć.

 'Ellwangeriana'

Amerykańska odmiana, otrzymana w szkółkach Ellwangera i Barry'ego przed 1869 r., w Polsce od 1885 r. Odmiana o ulistnieniu przejściowym, składającym się zarówno z drobnych, wąskich łusek, jak i młodocianych igiełek - te ostatnie zwłaszcza w głębi krzewu; pokrój stożkowaty, o delikatnej budowie, starsze okazy często z kilkoma pędami przewodnimi, a zatem złożone z kilku stożków. Szyszki zawiązuje dopiero w późnym wieku - dobra odmiana do zakładania żywopłotów, nie oszpeconych masą szyszek.

 'Ericoides'

Nieznanego pochodzenia, uprawiana w Europie przed 1867 r., w Polsce od 1894 r. Odmiana o ulistnieniu młodocianym, składającym się wyłącznie z miękkich igiełek, ułożonych po 2 na krzyż, długości do 8 mm. Pokrój często nieregularny, malowniczy - krzew jest "puszysty". Stare okazy osiągają kilka metrów wysokości. Zabarwienie szarozielone, jesienią i zimą krzewy brązowieją; szyszek brak. Starsze okazy łatwo się rozłamują, "rozpadają" - zapobiec można temu przez cięcie. Złe rośnie w warunkach suchej gleby i powietrza, zimą źle znosi działanie wysuszających wiatrów.

 'Filiformis'

Nieznanego pochodzenia, w uprawie w Polsce już w 1861 r. Niski, luźny, stożkowaty lub kulisty w zarysie krzew, stare egzemplarze dorastają do wysokości 2 m. Pędy główne słabo rozgałęzione, wzniesione, ale z przewijającymi końcami, "sznurowate", pokryte rozsuniętymi, igiełkowatymi liśćmi - te pędy często w gęstych kępkach, rozgałęzienia boczne krótkie, bardzo płaskie, pokryte błyszczącymi łuskami.

 'Globosa'

Odmiana nieznanego pochodzenia, w uprawie była już przed 1874 r., w Polsce od 1885 r. Kulisty, gęsty krzew; stare okazy osiągają 1,5-2 m wysokości, przy większej średnicy. Rozgałęzienia pokrywają się dachówkowato, ułożone w różnych płaszczyznach, zabarwienie jasnozielone, jesienią i zimą wyraźnie szarawe.

 'Holmstrup'

Duńska odmiana, otrzymana w szkółkach Jensena w Holmstrup w 1951 r., w Polsce od niedawna w uprawie. Tworzy regularne, bardzo gęste, wąskie stożki, rośnie wolno, ale starsze okazy osiągają 3-4 m wysokości. Rozgałęzienia przypominają gałązki cyprysika tępołuskowatego - są nieduże, wachlarzykowate i muszelkowato zagłębione. Zabarwienie jasnozielone, na zimę zwykle nie brązowieje. Idealny do zakładania żywopłotów.

 'Hoseri'

Odmiana otrzymana w 1927 r. w Ogrodach Kórnickich przez Antoniego Wróblewskiego, nazwana na cześć profesora Piotra Hosera, dendrologa. Odmiana karłowa, w kształcie kuli. Rośnie bardzo wolno, stare okazy mają około 0,5 m wysokości. Rozgałęzienia ułożone bardzo gęsto, wachlarzykowate, w kształcie zagłębionych lejków. Zabarwienie matowo-zielone.

 'Hoveyi'

Nieznanego pochodzenia, w uprawie przed 1868 r., w Polsce od 1874 r. Wolno rosnący, jajowaty krzew; stare egzemplarze wysokości do 3-4 m. Rozgałęzienia płaskie, ułożone gęsto, "na sztorc". Zabarwienie jasnozielone, a nawet żółtawozielone, zimą krzewy brązowieją.

 'Littie Dorrit'

Nieznanego pochodzenia, wprowadzona do uprawy w płockich szkółkach Stanisława Przedpełskiego w latach trzydziestych. Karłowy, kulisty, gęsty krzew; rozgałęzienia płaskie, dość luźne i wydłużone, ułożone w różnych płaszczyznach.

 'Recurva Nana'

Nieznanego pochodzenia, w uprawie przed 1867 r., w Polsce od 1873 r. Z początku karłowy i kulisty krzew, potem coraz szerszy, stare egzemplarze z kolei często wypiętrzają się pośrodku, tworząc gęste stożki, wysokości do 2 m. Rozgałęzienia krótkie, ich końce podgięte i skręcone. Zabarwienie matowo-zielone, zimą krzewy brązowieją.

 'Rheingold'

Niemiecka odmiana, powstała w szkółkach Vollerta około 1900 r., w Polsce od 1926 r. Jest to młodociana forma odmiany 'Ellwangeriana Aurea' stożkowaty, gęsty krzew, często o kilku pędach przewodnich, dorasta do wysokości 2-3 m, ulistnienie złożone z ułożonych na krzyż, miękkich igiełek, długości do 7 mm, złocistożółtych, zimą koloru miedzi. Krzewy tej odmiany należy chronić przed silnym nasłonecznieniem i wysuszającymi wiatrami.

 'Spiralis'

Nieznanego pochodzenia, wprowadzona do uprawy przed 1920 r., w Polsce od 1928 r. Kolumnowy krzew, początkowo gęsty, z wiekiem staje się luźny, ażurowy, o "wygryzionej" powierzchni, osiąga wysokość 10-15 m; gałęzie krótkie, skierowane ku górze, rozgałęzienia gęste, "paprociowate", ułożone spiralnie na głównych pędach. Zabarwienie ciemnozielone, z niebieskawym odcieniem.

 'Sunkist'

Holenderska odmiana, otrzymana przez szkółki Boerów około 1960 r., w Polsce od niedawna w uprawie. Stożkowaty, przysadzisty, wolno rosnący, gęsty krzew, zwykle ma kilka głównych pędów przewodnich. Rozgałęzienia ułożone w płaszczyźnie pionowej lub nieco skośnie; zabarwienie złocistożółte, zimą czubki nieco brązowieją, ale krzew można sadzić w pełnym słońcu.

 'Wareana'

Angielska odmiana, otrzymana w szkółkach Weare'a, w Polsce zaraz po jej wyhodowaniu, już od 1826 r. Gęsty, stożkowaty krzew, dorastający do 10 m wysokości, ma zwykle kilka silnych pędów przewodnich; rozgałęzienia szerokie, wachlarzowate, grube, ustawione mniej więcej w płaszczyźnie pionowej. Zabarwienie jasnozielone, matowe, na zimę krzewy nie brązowieją.

 'Wareana Lutescens'

Niemiecka odmiana, wyhodowana w szkółkach Hessego około 1884 r., w Polsce od 1895 r. Pokrojem przypomina poprzednią odmianę, ale rośnie wolniej i mniej bujnie; rozgałęzienia nakładają się na siebie dachówkowato, ich końce lekko przewisają. Zabarwienie jasnożółte lub bladozielone, jesienią i zimą wyblakłe.

 'Woodwardii'

Nieznanego pochodzenia, wprowadzona do uprawy przez niemieckie szkółki Spatha w 1891 r. Karłowa, kulista odmiana, stare okazy osiągają wysokość 3 m; rozgałęzienia wydłużone, dość luźno zbudowane i bardzo gęsto ułożone, z początku w płaszczyźnie pionowej, potem dachówkowato; zabarwienie ciemnozielone, także zimą.